EB EYYUB EL-ENSR(.52/672)

Medineli mslmanlardan ve hicret sirasinda Hz. Peygamber'i evinde misafir eden sahb.

Eb Eyyb Hlid b. Zeyd el-Ensar en-Neccr (r.a.); Ensr'in Hazrec kabilesinin Neccrogullari koluna mensup olup annesi Zehra binti Sa'd'dir. Abdlmuttalib'in vlidesi tarafindan Raslullah'la akraba olan Eb Eyyb Ikinci Akabe bey'atinda hazir bulunmus Raslullah'a iman etmistir (Ibn Ishk Ibn Hism es-Sre II 100; Ibn Sa'd et-Tabakat III 484; Ibn Abdlberr el-Istib IV 1606; Ibn'l-Esir sd'l-Gbe VI 25; ez-Zeheb Siyer A'lm'n-Nbel II 288).

Medine mslmanlar iin emin bir yer olduktan sonra Mekke'de Raslullah (s.a.s.) ile birka mslman kalmisti. Raslullah da hicret yolculuguna Ikinca bunu haber alan Eb Eyyb her gn Medine'ye yakin Hire ad verilen yerde onun yolunu gzlerdi. Nihyet Raslullah grnnce btn Neccar'lilari toplayarak Raslullah'i karsiladi. Btn mslmanlar Raslullah'i kendi evlerinde mIsafir etmek istiyordu. Bunun zerine Raslullah devesini serbest birakti. Kusva adli bu deve Eb Eyyb'un evinin nnde kt. Eb Eyyb bu olayi syle nakletmistir: "Rasl-i Ekrem (s.a.s.) evimizin alt katina yerlesmisti. Ben de st kattaki odada idim. Bir gn yukaridan yere bir miktar su dklmst. Suyun tavandan sizarak Raslullah'in zerine gelmemesi iin suyu bir bez parasi ile kurutmaya alistik. Bunun zerine Raslullah'in yanina inip dedim ki: 'Ya Raslallah senin bulundugun bir yerin stnde bulunmak bize yakismaz yukaridaki odaya tesrif etmez misiniz?' Raslullah o gnden sonra st kata ikti" (Mslim Sahih II 192). Eb Eyyb ile zevcesi mmi Eyyb Raslullah'in yemegini hazirlardi. Bir gn soganli bir yemegi Raslullah yemeyip "Onu yiyemedim nk bu yemekte sogan oldugunu grdm ben ise sogandan hoslanmam; fakat siz Isterseniz yiyin onu yemekte bir sakinca yoktur'' demis Eb Eyyb da "Ya Raslallah sizin hoslanmadiginiz seyden biz de hoslanmayiz" demistir (Mslim Sahih II 198).

Raslullah Ensr ile Muhacirler arasinda gereklestirdigi "kardeslik" olayinda Eb Eyyb'e kardes olarak Hz. Mus'ab b. Umeyr'i semistir. Eb Eyyb'un evinde yedi ay kalan Raslullah'a Medine'de mihmandarlik yapan Eb Eyyb Bedir Uhud Hendek ve diger btn gazvelerde Raslullah'in yaninda Islm cihad hareketlerine katIlmistir (Ibn Sa'd et-Tabakat 485; Hkim el-Mstedrek III 458; ez-Zeheb A'lm'n-Nbel 290).

Raslullah'in veftindan sonra da btn gazlarda yer almistir. Hz. Ali'nin hilfeti dneminde onunla birlikte Hricilere karsi savasmistir. Hz. Ali'nin Medine'deki kaymakami olan Eb Eyyb'un Halid ve Muhammed adli Iki oglu Umre adinda bir kizi vardi. Hz. Ali (r.a.) devrinden sonra Muaviye zamaninda Misir'a gitti. Misir valisi bir aksam namazina ge kalmisti. O zaman namaz konusunda ok titiz davranan her sahb gibi Eb Eyyb syle demistir: "Rasulullah'in 'mmetim aksam namazini yildizlarin gkyzn kaplamasina kadar tehir etmedike hayir zeredir fitrat zeredir' dedigini duymadin mi? " "Duydum" diyen Ukbe'ye "O halde neden aksam namazini geciktirdin?" diye sormus; ok mesgul oldugunu syleyen Ukbe'ye syle demistir: "Senin bu yaptigini grerek halkin Raslullah da byle yapardi zehbina dsmesinden endise ederim" (Ahmed b. Hanbel Msned IV 147).

Raslullah (s.a.s.) Istanbul'un fethini ashbina anlatip "Istanbul elbette fetholunacaktir; onu fetheden kumandan ne gzel kumandan onu fetheden asker ne gzel askerdir" (Ahmed b. Hanbel Msned IV 335) diye mjdelemistir. Hicr 52. yilda Muaviye oglu Yezid kumandasindaki mslmanlar Istanbul'u kusattilar. Islm akdesinin dnyanin drt bir yanina yayIlmasi hussunda ok canli ve diri bir gayrete sahip olan mslmanlar Istanbul'un fethi ve Islm devletinin sinirlarina dahil olmasini siddetle arzuluyorlardi. Hz. Eb Eyyb el-Ensri bu seferin hazirlanmasi iin ok alismis ve sefere karsi ikanlara gtlerde bulunmustu. Uzun bir yolculuk yapan Eb Eyyb yasinin ok ilerlemesinden dolayi Istanbul'a yaklastiklari bir sirada hastalanmis Yezid'e ldg takdirde cenazesinin hemen gmlmeyerek ordunun varacagi en ileri noktaya kadar gtrlmesini ve o yerde gmlmesini vasiyyet etmisti. Burada defnedilen Eb Eyyb mslmanlarin Istanbul'da bir semboldr. Istanbul ashab devrinden baslamak zere defalarca muhsara edIlmis nihyet bu sehri fethetmek 1453 yilinda Fatih'e nasip olmustur. Eb Eyyb'un lm dseginde su hadisi rivyet ettigi zikredilir; "Bir Insan Cenb-i Hakk'a bir ortak kosmaksizin ruhunu teslim ederse Allah onu cennete koyar."

Kisiligi Ahlki Fazileti

Eb Eyyb'un fazlet ve keml itibariyle yksek bir makami vardi. Raslullah'in egitiminden gemis bir sahb olarak onun snnetine ok nem verir bir yanlislik grdgnde dogrusunu anlatir hemen snnetin uygulamasina alisirdi. Islm ordusu Istanbul'u kusattiginda hastalanan Eb Eyyb o hliyle bile Allah Raslnden su hadisi nakletmistir: "Kostantiniyye surunun dibine slih bir kisi gmlecektir." Umarim ki o kisi ben olayim (Ibn Abd Rabbh el-Ikd'l Ferd II 213). Ordu komutani Yezid Eb Eyyb'un tabutunu askerlerin ortasina almis askerler de arpismalarda bu tabutu koruyarak ilerlemislerdir. Istanbul surlarini korumakta olan Bizans kumandani bu garib durumu grnce "Bu nedir?" diye sormus Yezid de "Bu bizim peygamberimizin sahbisidir. Bize senin lkende ierilere dogru gtrlp gmlmesini vasiyyet etti. Biz de onun bu Istegini yerine getirecegiz. " Bizans kumandani: "Sen ne akilsiz adamsin. Sen dnp gidince biz onu kpeklere yem ederiz." Yezid: "Eger onun kabrini atiginizi veya cesedine birsey yaptiginizi duyacak olursam ben de btn Suriye'de ldrmedik hiristiyan yikmadik kilise birakirsam bu lye ikramima sebep olan zat-i Peygamber'i (s.a.s.) inkr etmis olayim." Bunun zerine kumandan syle demistir: " Ben onun kabrini elimden geldigince koruyacagim Mesih hakki iin sz veriyorum." Surlarin disinda defnedilen Eb Eyyb'un kabrinin zerinde sonradan bir kubbe yapIlmis ve bu mbarek adamin kabri mslmanlarin ve hiristiyanlarin saygi gsterdikleri bir yer olarak korunmustur. Eb Eyyb el-Ensari hazretleri Hayber savasindan dnlrken Raslullah'in adirinin evresinde kendiliginden btn gece nbet tutmus Raslullah onun iin "Allah'im beni koruyarak geceledigi gibi sen de Eb Eyyb'u koru" diye dua etmistir (Ibn 0shk Ibn Hism es-Sire III 354-355).

Habib b. Eb Sbit'in naklettigine gre Eb Eyyb el-Ensri Muaviye'ye gidip borlu oldugundan yakinarak yardim Istedi. Muaviye ona yardim etmedi. Eb Eyyb Muaviye'ye "Raslullah'in 'Benden sonra is basindakilerden bencillik greceksiniz' diye buyurdugunu isittim" dedi. Muaviye "Peygamber efendimiz bunu sylerken size de bir tavsiyede bulunmadi mi?" dedi. Eb Eyyb "Sabretmeyi tavsiye etti" dedi. Muaviye "O halde siz de sabrediniz" deyince Eb Eyyb ona "Vallahi bundan sonra senden hibir Istekte bulunmayacagim" diyerek Hz. Ali'nin Basra valisi Ibn Abbs'a gitmis ve Ibn Abbs evini ona tahsis ettigi gibi yirmi bin dirhem para vermisti (Kenz'l-Umml VII 95). Imam Ahmed'den yapilan bir nakle gre Eb Eyyb syle demistir: ''Kim Allah'a ortak kosmadan lrse cennete gider" (el-Bidye VIII 59).

Eb Eyyb savas meydaninda Islm askerlerini asip Rumlara tek basina saldirir Rumlarin iine kadar ilerler ve geri dnerdi. Herkes onun kendini tehlikeye attigini sylediginde de "kendimizi tehlikeye atmak dsmana hcum etmek degil asil tehlike mallarimizin bakimi ile ugrasip cihadi terketmektir" demistir (Beyhki IX 99; Ibn Kesir I 228).

Slim b. Abdullah'in rivyetine gre Abdullah b. mer onun dgnne Eb Eyyb'u da agirmis; Eb Eyyb Slim'in evinin duvarlarinin yesil perdelerle sslenmis oldugunu grnce "Siz de mi duvarlariniza perde asiyorsunuz" demis Abdullah b. mer de "Ya Eba Eyyb kadinlarla basa ikamadik" diye cevap vermis; bunun zerine Eb Eyyb "Pek ok kimse kadinlarla basa ikamasa da senin basa ikamayacagini ummazdim. Ben ne sizin evinize girer ne de yemeginizi yerim" demistir (Kenz'l-Umml VIII 63).

Peygamber efendimizden sunu rivyet etmistir:

''Mslman kisinin kardesi zerinde yerine getirmesi gereken alti hakki vardir. Bunlardan birini yapmadigi zaman alti hakkindan birini yerine getirmemis olur:
1- Ona rastladiginda selm vermesi
2- Onu yemege agirdigi zaman dvetine icbet etmesi
3- Aksirdigi zaman ona dua etmesi
4- Hastalandigi zaman ona ugramasi
5- ldg zaman cenazesinde bulunmasi
6- Kendisinden nasihat ve yol gstermesini Istedigi zaman ona yol gstermesi" (Buhri el-Edeb 134).

Istanbul muhasarasi sirasinda sehid olan Eb Eyyb el-Ensri bugn Istanbul'un Eyp ilesindeki Eyb Sultan Camii avlusunda bulunan trbesinde yatmaktadir. Kabri ile ilgili olarak (bk. Taber Trih III 2324 Ibn'l-Esir sd'l-Gabe V 143; Hfiz Huseyn b. Hacci Hadkat'l Cevm I 243) adli kitaplarda szedIlmektedir. Trbesi yillarca mslmanlarin ziyaret yeri olmustur; bugn de halk Eb Eyyb'un trbesini byk kalabaliklar halinde ziyaret eder. II. Mahmud Topkapi Sarayi hazinesindeki Hz. Peygamber'e it kutsal esyadan "Kadem-i Serif"i bu camiye koydurtmustur .

stanbul'un fethinden 784 sene nce stanbul kuatmas srasnda ehit olan sahabe-i kiramdan Halid bin Zeyd'dir (RA). Medine'de dodu. Babasnn ad Zeyd bin Kleyb, annesinin ismi Hind'dir. Geimini uhaclk ile yani dokumaclk ile temin eden fakir bir Medineli idi. Ebu Eyyub el Ensari (RA) Medine'nin Ben-i Hazrec kabilesinin Neccar kolundandr. Peygamber Efendimiz'in (SAS) ceddi, Haim lakabl Abdul Ula, Medine'de Neccar kabilesinden Selma binti Amr ile nikahlanmtr. Selma'dan Efendimiz'in (SAS) dedesi Abdlmuttalib dnyaya gelmitir. Bundan dolay Peygamber Efendimiz (SAS) ile akrabalk ba da vardr. Ebu Eyyub el Ensari (RA) n soyunun Yemen meliklerinden Melik Tubbi adyla mehur Hmeyr bn-i Rebi'ye ulat rivayet olunur. Hicretten nce Peygamber Efendimiz (SAS) ile konumu ve Akabe biatnda bulunarak ilk mslmanlardan olmutur.

Peygamberin (SAS) Ev Sahibi

Peygamberimiz'in (SAS) Medine'ye gelmek zere Mekke'den yola ktn haber alan Ebu Eyyub el Ensari (RA) her sabah Medine dna kp O'nu beklerdi. Nihayet Resulullah Efendimiz (SAS) geldi. Herkes O'nu evinde konuk etmek istiyordu. Kimseyi zmek istemeyen Peygamberimiz (SAS) devesini sald. Deve kimin evinin nnde durursa onun evinde misafir kalacakt. Deve gidip Ebu Eyyub (RA)' n evinin nnde durdu. Bu nedenle Peygamberimiz kendi evine tanana kadar tam 7 ay onun evinde kald. Bir rivayete gre; deve Ebu Eyyub El Ensari'nin evinin nne knce Cebrail gelerek Efendimiz'e

"Ya Resulallah! Buraya in ! Zira o, Hak Teala'ya kar tevazu etmitir. Sen Medine'nin giriine geldiin zaman seni misafir etmek iin herkes evini temizledi, ssledi." buyurmutur.

Ebu Eyyub El Ensari(RA) Hazretlerinin evi iki katl mtavazi bir evdi. Resulullah' st katta misafir etmek istedi ama Peygamberimiz (SAS) raz olmad. Bir sre sonra Ebu Eyyub El Ensari (RA) Hz. Peygamberimiz'e (SAS) gelerek,

"Ya Rasulullah, ben ve ehlim bu gece uyuyamadk." dedi. Efendimiz (SAS) sebebini sorunca;

" Bir kimsenin evinin iinde hareket etmesi, dolamas tabidir. Bu sebeple sizin zerinize toz toprak dklmesinden endie ediyoruz. Anam ve babam sana feda olsun Ya Rasulallah. Siz st katta ikamet buyurunuz biz de altkatta oturalm. Bylece bu endieden kurtulalm." diye cevap verdi. Peygamberimiz'in bu ikametinin son aynda st katta kald rivayet olunur.

Ebu Eyyub El Ensar Hz.anlatyor.

"Bir gn su testisi krld. Sular yerlere dklmt. Alt kata szar ve Resulallah' rahatsz eder diye hemen yorganmz zerine atp suyu emdirdik. O, tek yorganmzd. Peygamberin muhafz Ebu Eyyub El Ensar Hz. Peygamberimiz'i korumakla grevli 7 sahabeden biriydi. "-Ey Peygamber, Rabbinden sana indirileni tebli et. Eer yapmazsan, Allah'n eliliini tebli ve ifa etmi olmazsn. Allah seni insanlardan koruyacaktr. phesiz ki Allah, kafirler gruhunu muvaffak etmez." (Maide-67) Ayeti zerine bu grev sona erdi.

Ebu Eyyub El Ensari Hz.Peygamberimize (SAS) son derece balyd. Hayber Gazas sonras kale beyinin kz Safiye Hatun ile nikahland. O gece Hayber Medine arasndaki blgede Ebu Eyyub El Ensar Hz.elinde kl sabaha kadar adrn banda bekledi. Sabah Peygamberimiz (SAS) Onu elinde kl adrn banda grnce,

"Bu ne hal, ne aryorsun burada" diye sordu. Ebu Eyyub El Ensar Hz.

"Ya Rasulullah, yannzdaki kadn yeni mslman oldu. Yaknlar da Mslmanlarca katledildi.Onlarn aclarndan dolay size bir zarar vermesinden endie ettim." dedi. Bunun zerine Peygamberimiz (SAS) ona dua ederek,

"Ya Rabbi, Senin peygamberini bu ekilde koruyan , sen de koru." dedi. O ve ailesi bu duann bereketiyle hep korundular. Hatta kendi kabri dman topraklarnda yzyllarca kald halde korunmutur. Peygamberin (SAS) Mihmandar Ebu Eyyub el Ensari (RA) Peygamber Efendimizin (SAS) vahiy katibi ve kurradand. Bedir, Uhud, Hendek, Hudeybiye, Hayber ve Tebuk savalarna, Emeviler devrinde de Msr ve Kbrs'n fethine katlmt. 668-669 da ise stanbul'un fethine katlmtr.

Ebu mran yle rivayet ediyor: Emeviler zamannda Konstantiniyye zerine gazaya kmtk. O srada Msr'da vali olarak Ukbe bin Amr, am da da Fudayl bin Ubeyd bulunuyordu.Konstantiniyye nlerine gelince ehirden byk bir Rum ordusu darya karak saldrya hazrlandlar. Biz de kendilerine kar saf tuttuk. slam ordusunun neferlerinden biri dman iine saldrd. Birounu katlettikten sonra tekrar geri dnd. Bunu gren baz askerler;

"Fesubhanallah ! kendini naslda tehlikeye att. Hi gerei yoktu." diye sylendiler. Bu szleri iiten Ebu Eyyub el Ensari Hz.ayaa kalkarak;

"Ey askerler ! Sizler Cenab Hakkn (kendinizi tehlikeye atmayn....) mealindeki ayetini yanl yorumluyorsunuz. Dmann iine saldrmak, sizin anladnz manada insann kendisini tehlikeye atmas demek deildir. Zira bu ayeti kerime biz Ensar hakknda nazil olmutur. yle ki: Allahu Teale dini mbin-i slam glendirip dinin yardmclar oalnca, biz Ensar, Rasulullah'tan gizli olarak kendi aramzda ; " imdiye kadar yaptmz fedakarlklar sebebiyle mallarmz telef oldu. Artk onlarn banda dursak, birazda mallarmzla ilgilensek, onlarn slah ile megul olsak" diye dndk. Bunun zerine Cenab- Hak, bizim dncelerimizin yanl olduunu beyan etti. "-Allah yolunda mallarnz harcayn. (Dnya malna tamah ederek, dnya zevkine aldanarak) kendinizi tehlikeye atmayn. Daima iyilik edin. Muhakkak ki Allah, iyilik edenleri sever. (Bakara 195) ayeti nazil oldu. O halde asl tehlike, Allah yolunda cihad ve Allah yolunda mallarnz ve canlarnz harcamay bir kenara brakarak onlarla megul olmaktr."

stanbul Seferi:

Ebu Eyyub El Ensar Hz.

"Konstantiniyye mutlaka feth olunacaktr. Onu fetheden kumandan ne gzel bir kumandan, onu feth eden asker ne gzel bir asker bir askerdir." hadsine mazhar olmak iin frsat kolluyordu. Hz.Ali (RA) dnemindeki savalara da katlmt.Haricilere kar yaplan Nehrivan Savana da Medayin'e kadar gelmilerdi. Onun aklnda hep stanbul vard. Hz.Muaviye'nin (RA) hilafeti dneminde onun olu Yezid kumandasnda stanbul'a dzenlenen sefere katlmak zere hazrland. Bu sefere; bn-i mer, bn-i Abbas gibi saylar bilinmeyen nice sahabi de katld. Sene 669 du.Ebu Eyyub El Ensar Hz. nin ya 70 in zerindeydi. Savan zorluklarna tahamml edemeyeceini dnen yaknlar onu caydrmaya altlar ama baarl olamadlar.O, kesin kararl olduu iin sefere katld. stanbul nlerine gelmiler ,Hali yaknlarna karargah kurmulard. Ebu Eyyub El Ensar Hz. kendisine tahsis edilen adrda gn getikce daha ok gten dyordu. Rahatszl iyice artnca Ordu komutan olan Yezid bni Muaviye yanna geldi. Bir diyecei olup olmadn sordu. O da u cevab verdi.

"Benim sizin dnyanzdan hi bir arzum ve talebim yok. Yalnz sizden unu istiyorum.Eer burada vefat edersem, beni mmkn olduu kadar dman beldesinin iine doru gtrp surlara yakn bir yerde defnedin. Zira Rasulullah (SAV) den -Konstantiniyye surlarnn dibinde salih bir kimse defnedilecetir dediini iittim. O salih kii umarm ki ben olaym.!" bu szlerden sonra vefat etti.

Na vasiyeti zerine ordunun gidebildii en ileri noktaya defnedildi.

Kabrin Bulunmas:

Fatih S.Mehmet stanbul'u fethinin akabinde daha ordunun bir ksm Ok meydannda iken Hocas Akemseddin'den kabrin bulunmas iin ricada bulunmutu. Akemseddin Hz. o gece Okmeydan'ndaki adrnda Allahu Teala ya dua etmi ve istihareye yatmt. Ertesi sabah Fatihl'e birlikte gittiler. Akemseddin Hz. koltuunun altndaki seccadesini yere sererek namaza durdu. Uzun sre huu iinde namaz kld.O srada Fatih'in yannda gelenlerde heyecan iinde bekliyorlard. Namazn bitirince kabrin bulunduu yeri Fatih'e gsterdi. Fatih'in emriyle birka kii o yeri kazdlar. Bir ta bulundu. zerinde " Haza kabri Eba Eyyub" (Buras Eba Eyyubun Kabridir.) yazyordu.Ta kaldrdklar zaman hayretler iinde kaldlar. Eyyub (ra)'n na hi bozulmamt. Nur iinde yatyordu.Trbe yaplana kadar yeniden kapatld. Akemseddin Hz. kabrin ba ve ayak ularna iki fidan dikti. Trbe fetihten hemen sonra ina edildi. Cami ise 1459'da yapld. Birok tamir grd ama ilk eklini korudu. Trbenin sedefli kapsn Sultan 2.Abdulhamid Han yaptrmtr. Sandukann zerinde Sultan 2.Mahmud'un yaptrd atlas rtde Kisve-i erif yazldr.Buradaki yazlarn birksmn Sultan 2.Mahmud dier ksmn da Hattat Mustafa Rakm Efendi yazmtr. Trbenin nndeki seyir penceresini 1.Ahmet, sandukann etrafn saran gm ebekeyi sultan 3.Selim yaptrmtr. Tahta kan padiahlarn kl kuanma trenleri sandukann arka tarafnda yaplrd.