Bipolar bozukluk nasl bir hastalk?

nsanlarn duygusal dnyasnda, ruh halinde deiiklikler, iniler-klar olur. fke, sevin, znt, coku, keder, huzursuzluk ve endie gibi duygular yaanabilir. Ancak bipolar bozuklukta; uzun sre yaamsal olaylara ksmen veya tamamen ilgisizlik, keskin ini klar, youn duygudurum deiimleri yaanr.

Bu deiimler; dnceleri, duygular, fiziksel sal, davranlar ve kiinin ilevlerini, yaamn etkiler.

Bipolar bozukluu olanlar, sklkla ar ykselmelerden klere dnen, arada normal duygudurum dnemleri bulunan sreler yaar. Bu rahatszla sahip olmak kimsenin suu veya hatas deildir.

Ne sklkta grlyor?

Dnyada her 50 kiiden birini etkileyen bir bozukluktur. Genellikle ergenlik veya erikinlik dneminin banda balar ve hayat boyu devam edebilir. Erkek ve kadnlarda eit oranda grlr ve rk, eitim, meslek veya gelir dzeyi sebebiyle farkllk gstermez.

Ortaya kma nedenleri nedir?

Bipolar bozukluun sebebi kesin olarak bilinmemektedir. Akrabalarnn hibirinde bu hastalk olmayanlarda grlme olasl yzde 1-3tr. Birinci derece akrabasnda grlen insanlarn etkilenme oran, yzde 11-12ye ykselir.

Sorun, tek yumurta ikizinde varsa yzde 60-80 orannda dier ikizde de ortaya kar. Aratrmalar, beyinde duygudurumun normal dzeyde kalmasn etkileyen baz anormallikler olduunu gstermitir.

Mani halinde kii nasl olur?

Temel belirtileri; ar neeli, bazen fkeli, cokulu duygudurumu, dnce, konuma ve hareketlerde hzlanma, benlik kabarmasdr. Belirtilerin en az 4-7 gn srmesi gerekir.

Kii kendini ar mutlu ve takn, enerjik hisseder, bazen de ar fkeli olabilir. Zihninde dnceleri hzla akmaya balar. Konsantrasyon kayb vardr, dikkati abuk dalr. Kendini gl, nemli, dierlerinden stn grr. Fazla para harcama, hediyeler alma, smarlama, cinsel aktivitede art, hzl araba kullanma, kumar oynama, ar miktarlarda i yapma gibi davran deiiklikleri grlebilir.

Pek ok insann houna gidecek bir durum gibi grnyor...

Burada arlktan doan riskler sz konusu olmaya balar. rnein ar zgven art kiinin ani tartmalara ve kavgalara girmesine, Naslsa ok baarlym kazanrm diyerek ar para harcamasna, ok yetenekliyim kaza yapmam diyerek ok hzl ve tehlikeli ara kullanmasna yol aabilir. Manik dnemde fke, ar pheci ve hatta saldrgan davranlar da ortaya kabilir. ok iddetli mani dnemlerinde kii halsinasyonlar grebilir.

Depresyonu biraz anlatr msnz?

Depresyon; mutsuzluk, hayattan zevk alamama, isteksizlik, enerji azl, uyku ve itahla ilgili deiiklikler, sululuk ve deersizlik duygular, dikkatini toplamakta glk, lm ve intihar dnceleriyle karakterize bir durumdur. Normal depresyondan farkldr nk tekrar eder. Bipolar depresyonda, depresif duygular olaan zntden daha ardr; daha uzun sre devam eder ve kiinin gnlk faaliyetlerini yerine getirmesini zorlatrr.

Tan ve tedavisi nasl yaplr?

Bipolar bozukluk genelde depresyon dnemiyle balar, manik dnemler sonraki yllarda ortaya kar. Bu yzden
hastalar doru tan ve doru tedavi ile karlaana kadar yllar geebilir.

Temel tedavisi ilalarla yaplr. Hastaln niteliinden dolay, ou zaman hem manik hem depresif belirtileri kontrol altna almak iin tek ila yeterli olmayabilir. la tedavisinin amac, manik ve depresif dnemlerin saysn azaltmaktr.

Tedavide iki sre var; birincisi ataklar baladnda uygulanan AKUT ila tedavisi; ikincisi ise ataklar henz balamadan uygulanan koruyucu tedavi. Hastalarn ou iyiyken neden ila kullanmalar gerektiini kabul edemez ve tedavilerini sonlandrr. Koruyucu tedavi uzun zamana yaylr ve yllarca srebilir.

Zaman ve sresi deiiyor

Mani ve depresyon dnemlerinin sresi ile says kiiye gre farkllk gsterebilmektedir. Mani ve depresyon dnemleri birka gn srebilecei gibi, aylarca da devam edebilir. Zamanla dnemler sklar; bu sebeple de bozukluun sresi uzadka dnemler arasndaki sre ksalr.