Erturul Frkateyni'nin Japonya'da batnn 128. yl


Trkiye ile Japonya arasndaki yakn dostluun simgesi Erturul Frkateyni'nin Japonya'ya gnderilmesi ve dn yolunda batmasnn zerinden 128 yl geti.



Frkateynin hznl biten yks, iki lke arasndaki yakn dostluun da balangcna vesile oldu. Nesilden nesile aktarlan bu trajedi, iki lke halknn kalbinde ansn korurken, kaza ve sonrasnda Osmanl leventlerinin yaadklar, Trk-Japon dostluunun simgesi olarak saygyla hatrlanyor.



Sultan 2. Abdlhamid, 1887'de Japonya Prensi Komatsu'nun bir sava gemisiyle stanbul'u ziyaret etmesinin ve kendisine hediyeler sunmasnn ardndan Japonya'ya heyet gndererek kar ziyaret yaplmasn emretti.



Bu ziyaret iin 600 beygir gcnde 450 ton kmr kapasiteli Erturul Frkateyni seildi. Ahap bir gemi olan Erturul Frkateyni, 2. Abdlhamid'den Japon mparatoru Meiji'ye mcevherli imtiyaz nian ve dier hediyeleri gtrmek amacyla yola kt.



609 mrettebatyla yola kt
Heyet Bakan Osman Paa, komutan da Yarbay Ali Bey olan gemide, zel seilen 56's subay toplam 609 mrettebat vard. O yl Bahriye Mektebini bitiren gen temenlerin tamam da gemiye alnm ve bu uzun gezide tecrbelerini artrmalar hedeflenmiti.




slam dnyasndan Japonyaya organize ekilde giden ilk diplomatik heyeti tayan Erturul Frkateyni'nin ahap blm ksa sre nce tamir edilmesine ramen geminin makine ve kazan blm kontrol edilmemiti.




Temmuz 1889'da stanbul'dan ayrlan Erturul Frkateyni, gzergah boyunca birok limana urad. Frkateyn, 11 ay sonra 7 Haziran 1890'da Japonya'nn Yokohama Liman'na ulat.
Erturul Frkateyni uzun deniz yolculuu sonrasnda Yokohamaya varm ve bundan bir hafta sonra 13 Haziran'da Heyet Bakan Osman Paa, mparator Meiji ile grerek Sultan 2. Abdlhamitin gnderdii kendi el yazl mektup ve madalyay vermiti.
Osmanl heyeti, Japonya'da kald 3 ay boyunca birok temasta bulundu. Japon Deniz Kuvvetlerinin tayfun uyarsna ramen Erturul Frkateyni 15 Eyll 1890'da Yokohama Liman'ndan ayrld.




Nasl batt?
Japon adasnn gneyine doru ilerleyen Erturul Frkateyni tayfunun sert, rzgarl ve yamurla kark blgesine girdi. 16 Eyll saat 21.30 civarnda Erturul Frkateyni, Kuimoto yaknlarndaki kayalara arpp batt. Kazadan sadece 69 denizci kurtuldu, 550 Osmanl leventi ise hayatn kaybetti.
Kazadan kurtulan Kdemli Yzba Mehmet Ali Bey, yaananlar daha sonra kaytlara geen ifadesinde stanbuldaki Japon eliliinde alan Naitou Tomohideye anlatrken, havann kapal ve rzgarn iddetini artrmakta olduunu belirtti.
Rzgarn yan taraftan estii iin yelken kuvvetiyle ilerleyen gemiyi sallamaya baladn aktaran Mehmet Ali Bey, frtnann iddetini artrmasyla yelken direinin krlarak ayrldn syledi.




Mehmet Ali Bey, tarihi kaytlara gre arpma ann u ekilde anlatt:
"Gemi kaptanlar Osman Paa ve Ali Bey, dier subaylarla gvertede sessizce dier mrettebata talimat verirken rzgarn azalmasn bekliyordu. Sonrasnda gemi Oshimann s yerlerindeki insan yiyici kayalklarn iine doru girdi ve korkutucu seslerin duyulmasna herkesin bar sesleri elik etti. Bu haykrlar arasnda geminin her bir blm paraland.




Sa kalanlarn geri gnderilmesi
Dnemin Japon hkmeti, 26 Eyll'de Hiei ve Kongo adl sava gemileriyle kazazedeleri Osmanl Devleti'ne gnderme karar alarak imparatora bildirdi.
Grevlendirilen sava gemileri, 10 Ekim 1890'da kazazedeleri bindirerek ertesi gn hareket ettiler. 27 Aralk'ta stanbula gitmek iin anakkale Boaz yaknlarna gelen Japon gemilerin Berlin Antlamas nedeniyle stanbul Liman'na girilerine izin verilmedi. Bunun zerine gneye inip Beike Krfezi'ne yol alan gemideki Osmanl leventleri, Osmanl Devleti sava gemisi Taliaya nakledildi. Hiei ve Kongo, daha sonra zmire kadar inip orada bir mddet bekledi.
Bu bekleme srasnda Osmanl Devleti'nden zel izin alan Japon gemileri, 2 Ocak 1891 tarihinde stanbul Liman'na giri yapt. Hiei ve Kongo, Osmanl Devleti'nin misafiri olarak yaklak bir ay burada kaldktan sonra 10 ubatta stanbuldan yola kt ve 10 Maysta da Shinagawa Liman'na dnd.
Frkateynin trajik sonu, Trk-Japon dostluunun balangc olurken, kazann yaand Kuimoto'da 1891 ylnda ehitler iin ant dikildi. 1937'de Trkiye tarafndan restore edilen ant nnde her yl dzenli anma trenleri yaplyor.